Leefstijl tegen migraine

“Nee dank je, ik drink geen koffie”, antwoord ik, “doe maar thee”. Het is vroeg in de ochtend en de polikliniek gaat bijna van start. Mijn collega Edwin neemt het plastic bekertje met koffie uit de automaat. “Hoezo drink je geen koffie?”, vraagt hij me verbaasd. Ik druk op de knop voor thee. “Mijn broer dronk altijd veel koffie”, leg ik Edwin uit. “Hij heeft weleens tegen me gezegd dat hij zonder koffie zijn dag niet kan starten. Omdat hij het zoveel drinkt, heeft zijn lichaam het nodig. Ik wil daar niet van afhankelijk van zijn”. Edwin knikt bevestigend: “Dat klinkt herkenbaar.” Hij grijnst en begint van zijn koffie te slurpen. “Helaas is dat voor mij al te laat.”

Elke dinsdag staat bij ons in het teken van hoofdpijn. Mensen uit het hele land worden naar onze hoofdpijn polikliniek verwezen om moeilijke vormen te behandelen. Wij krijgen voornamelijk mensen met spanningshoofdpijn, migraine en medicatie-afhankelijke hoofdpijn. Ook zien we met enige regelmaat mensen met clusterhoofdpijn en trigeminusneuralgie. Hoewel hoofdpijn maar zelden te genezen is, kan je het met de juiste adviezen een stuk leefbaarder maken. Bij hoofdpijn speelt leefstijl een enorme rol. Tijdens mijn spreekuur besteed ik hier dan ook de nodige aandacht aan. 

“Het is afgelopen maand wéér raak, acht migraineaanvallen!”, zegt ze in woede. “De medicatie van uw voorganger heeft mij alleen maar bijwerkingen opgeleverd. Ik lig bijna de halve maand ziek op bed en ben echt compleet radeloos.” Haar sentiment begint om te slaan van woede naar verdriet. Dan barst Erica, een blonde vrouw van begin dertig, in huilen uit. Onze gemeenschappelijke leeftijd schept direct een band.  “Wat een verschrikkelijke maand heb je gehad”. Ik probeer Erica een hart onder de riem te steken en reik haar een papiertje aan voor haar tranen. In haar status had ik nog maar weinig gelezen over haar leefstijl. “Laten we van voor af aan beginnen”. 

Na het een en ander uitgevraagd te hebben, blijkt dat Erica verpleegkundige is van beroep. Onderhand heeft ze al een aantal medicijnen geprobeerd, helaas zonder veel succes. Haar leefstijl lijkt op orde: ze sport, eet gezond en slaapt goed. Als ik verder doorvraag, blijkt ze onregelmatig te werken. Zo heeft ze elke maand wel een blok met meerdere dag-, avond- en nachtdiensten. Het werk blijkt druk en stressvol. “Hoe is je migraine dan als je op vakantie gaat?”, vraag ik haar. “Nou, direct aan het begin van mijn vakantie krijg ik altijd een migraineaanval. Als ik eenmaal wat langer weg ben, dan wordt de migraine een stuk rustiger.” Als ik haar zo hoor, veroorzaakt de omslag van stress naar ontspanning een migraineaanval. Maar na een tijdje rust blijven de aanvallen weg. Uit haar verhaal blijkt een relatie tussen de migraine en leefstijl. 


“Migraine is een ziekte die gebaat is bij rust en regelmaat”, leg ik uit. “Stress en een onregelmatige leefstijl kunnen migraine verergeren. Als jouw migraine beter wordt tijdens vakantie, dan zou stress een belangrijke rol kunnen spelen in het onderhouden van de vele aanvallen. Mogelijk heb je tijdens je vakantie ook meer regelmaat, wat je migraine ten goede komt.” Ze kijkt me strak aan. “Migraine kunnen we misschien niet genezen, maar met de juiste leefstijl kunnen we het wel een stuk beter maken.” Dit hoopgevende bericht brengt haar weer tot rust. “Niemand heeft het met mij nog gehad over mijn leefstijl”, antwoordt ze mij. “Jammer is dat”, zeg ik vervolgens, “een ongezonde leefstijl met medicatie behandelen is namelijk dweilen met de kraan open”.

Er is bijna een half jaar voorbij als ik Erica weer terugzie op de polikliniek. “Goed je weer te zien”, zeg ik tegen haar en wenk haar naar binnen. “Ik heb lang nagedacht over ons laatste gesprek en wat u mij had uitgelegd over de invloed van stress en een onregelmatige leefstijl op mijn migraine”, begint ze te vertellen. “Ik realiseerde me dat u gelijk had, want mijn migraine is een stuk erger tijdens een dienstblok dan tijdens dagdiensten.” Na een korte pauze gaat ze verder: “Na alles goed te hebben overwogen, ben ik tot de conclusie dat mijn gezondheid het allerbelangrijkste voor me is. Dus ik heb een andere baan genomen!” Ik schrik van het nieuws. Gelukkig is aan haar gezicht af te lezen dat dit goed heeft uitgepakt. “Nou ja, ik ben nog steeds verpleegkundige maar ik werk nu op de scopie-afdeling zonder onregelmatigheidsdiensten. En daarmee is mijn migraine drastisch verbeterd; ik ben van acht aanvallen naar nog maar één per maand gegaan. Mijn leven is weer leefbaar! Het was de beste keuze die ik kon maken.”

“Wat knap dat je die stap hebt durven zetten voor je gezondheid!” zeg ik opgewekt tegen haar. De migraine heeft haar leven zo negatief beïnvloedt dat er voor Erica geen andere mogelijkheid was dan een radicale stap te nemen. Met fantastisch resultaat. “Wat zullen we doen met je medicatie?”, vervolg ik het consult. Erica begint te glimlachen: “Die pillen mogen van mij de prullenbak in”.

Ongeveer 15% van de mensen heeft last van migraine. Migraine komt meer bij vrouwen voor dan bij mannen en is samen met spanningshoofdpijn en medicatie-afhankelijke hoofdpijn de meest voorkomende vorm van hoofdpijn. Een aanval van migraine duurt gemiddeld 1-3 dagen en gaat gepaard met misselijkheid, braken, lichtschuwheid, en/of geluidschuwheid. Mensen kunnen tijdens een aanval zo ziek zijn, dat ze een dag of langer het bed niet uit kunnen.

In een minderheid van de gevallen hebben mensen ook aura’s direct voorafgaand of aan het begin van de aanval. Aura’s zijn lichamelijke waarnemingen zoals lichtflitsen, schitteringen, kartelpatronen of bepaalde geuren. Deze breiden zich vaak uit gedurende 5-10 minuten en doven dan vanzelf weer uit. Het kan ook zijn dat mensen langer van tevoren bepaalde signalen ontvangen dat er een migraineaanval aan zit te komen. Deze tekenen noem je prodromen. Voorbeelden hiervan zijn weerzin tegen bepaald eten of drinken (zoals koffie) of overmatig geeuwen.

Het is nog niet duidelijk waar migraine door ontstaat. Eén van de theorieën is het dat het verwijden van bloedvaten in de hersenen deze hoofdpijn veroorzaakt. Een argument voor deze theorie is dat bloeddrukmedicatie een effectieve behandeling kan zijn. Andere studies spreken deze theorie echter weer tegen. Experts gaan ervanuit dat migraine een combinatie is van erfelijkheid en omgevingsfactoren. Helaas is het erg lastig om een geneesmiddel te maken voor een aandoening waarvan je de precieze oorsprong niet kent. 

Daarentegen zijn er een aantal zaken die we wél weten van migraine. Zo komt migraine vaker binnen families voor. Migraine komt meer voor bij vrouwen dan bij mannen. Dit verschil is mogelijk te verklaren doordat hormonen een belangrijke rol te spelen bij migraineaanvallen. Zo hebben vrouwen een toename van aanvallen rondom de menstruatie, de zogenaamde ‘menstruele migraine’. 

Misschien wel het belangrijkste wat we weten van migraine is de invloed van leefstijl op de hoeveelheid en ernst van migraineaanvallen. Migraine is een ziekte die gebaat is bij rust en regelmaat (R&R). Als je meer rust hebt en regelmatig leeft is de kans groot dat de migraine qua frequentie en ernst beter zal zijn dan wanneer je veel stress hebt met een onregelmatige leefstijl. Belangrijke punten om bij je leefstijl op te letten zijn stipte bedtijden (zowel naar bed gaan als opstaan, ook in het weekend), regelmatige tijden eten, voldoende slaap, en het voorkómen en verminderen van stress. 

Bij een groep migrainepatiënten lijken bepaalde voedingsmiddelen aanvallen te kunnen uitlokken. Dit is echter erg persoonsgebonden. Bij ernstige vormen van migraïne die niet goed reageren op leefstijlaanpassingen of medicatie kan een ketogeen dieet worden overwogen. Dat is een strikt dieet zonder koolhydraten, met weinig eiwitten en veel vetten. Het volgen van een ketogeen dieet is erg zwaar en moet gecontroleerd worden. Begin hier dus alleen aan in overleg met een neuroloog.

Andere leefstijladviezen die bij kunnen dragen aan het verbeteren van hoofdpijn zijn voldoende slaap, het vermijden van cafeïne en het verminderen van schermtijd (tijd achter een beeldscherm). Slaapbehoefte is heel persoonlijk; de één heeft veel slaap nodig, de ander maar weinig. Zelf weet je het beste hoeveel uur slaap jij nodig hebt. Een algemeen advies is om minimaal 8-9 uur per nacht te slapen. Wat de maximale hoeveelheid schermtijd per dag zou moeten zijn is niet duidelijk. Probeer maximaal twee uur per dag (buiten school- en werktijd) achter de computer door te brengen. Zorg dat je in ieder geval minstens twee uur voor het slapen gaan niet meer achter een beeldscherm zit. Het licht activeert je hersenen, waardoor je moeilijker in slaap valt. 

Het is bekend dat mensen met migraine soms meerdere soorten hoofdpijn tegelijk hebben. Meestal is er een combinatie van migraine met spanningshoofdpijn en medicatie-afhankelijke hoofdpijn. Het is erg moeilijk om daar onderscheid in te maken, dus ga vooral niet zelf dokteren en laat je onderzoeken door jouw huisarts of neuroloog. Een goede diagnose is de eerste stap voor de juiste behandeling!

Uit privacyoverwegingen zijn geen echte namen gebruikt van patiënten of artsen.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*