Bestaat vrije wil?

Er is geen neurologische grondslag voor het bestaan van een vrije wil. Hersenen bestaan uit zenuwen. Elektrochemische signalen vormen de input voor een zenuw. De output van deze zenuw (actiepotentiaal) vervolgens is binair: wél of geen actiepotentiaal. Deze output heeft vervolgens weer effect op andere cellen, waar dan bepaalde reacties uit voortkomen, zoals een beweging, gevoel of gedachte.

Bovengenoemd binaire systeem is actie-reactie. Het is niet willekeurig, maar volgt de natuurwetten en is derhalve goed te voorspellen en te reproduceren. In het geval van een vrije wil, moet er een ander systeem bestaan welke invloed kan uitoefenen op de output van onze zenuwcellen. Dit systeem zou ook de natuurwetten moet kunnen omzeilen. Immers, de uitkomst van een beslissing door de vrije wil kan uiteraard niet consistent voorspeld of gereproduceerd worden, omdat ‘jouw eigen keuze’ afhankelijk is van andere factoren dan natuurkundige principes, zoals emotie en context. Zo’n systeem is echter nooit aangetoond.

Dat wij niet over een vrije wil beschikken, maakt ons niet minder bijzonder. Juist het tegendeel: ons handelen is het resultaat van duizenden jaren evolutie en het is maar goed dat beslissingen vanuit al deze ervaring worden genomen. We zijn perfect afgestemd op de hordes die we in het dagelijks leven moeten nemen.

Werkt ons systeem feilloos? Nee. Ook ons prachtige systeem bestaat uit zwaktes, zoals zijn gevoeligheid voor bepaalde triggers, vooroordelen en illusies. Hierdoor maken we soms verkeerde keuzes.

Maar fouten maken is menselijk en daarom ook niet erg. We beschikken per slot van rekening allemaal over hetzelfde systeem. Reken het jezelf daarom niet te hard aan als je een fout maakt. Probeer van je fout te leren, zodat dit een volgende keer niet gebeurt. Ons systeem is goed in staat snel en effectief te leren, maak daar dus gebruik van!

Net als ieder ander maak ik ook fouten. Net als ieder ander geeft mij dit een vervelend gevoel. “Dit had ik toch makkelijk kunnen voorkómen?” of “Ik had beter moeten weten”, zijn van vaak mijn eerste gedachten. Deze gedachten zijn echter niet productief: het is wijsheid achteraf en deze beschuldigingen bieden geen waarde voor de toekomst. Kortom, zonder van de tijd en energie.

Om goed om te gaan met het maken van verkeerde keuzes, doorloop ik altijd de volgende stappen:

  1. Accepteer je menselijkheid: het is vaak makkelijker een ander te vergeven als ze een fout hebben gemaakt dan jezelf. Een vreemd gegeven, want ook jij bent geen robot! Je bent een mens van vlees en bloed. En mensen maken fouten.
  2. Vergeef jezelf: als je een beetje op mij lijkt, kan je goed boos op jezelf zijn. “Jeetje wat stom van me!” Maar nu je geaccepteerd hebt dat je een mens bent, heb je geen rationele gronden meer om boos op jezelf te zijn. Vergeef jezelf, zoals je ook een ander zou vergeven. Je zal verbaast staan hoe je gevoelens van boosheid, pijn en verdriet verdwijnen als sneeuw voor de zon.
  3. Zoek de fout: als je vorige stappen goed hebt uitgevoerd, zal je merken dat je neutraal kan kijken naar jouw situatie. Je bent namelijk uit het conflict met jezelf gestapt. Je staat aan de zijlijn en kijkt als een toeschouwer naar het spel. Omdat de emotie uit het conflict is gehaald, ben je nu in staat de situatie rationeel te doorgronden. Probeer bij jezelf naar binnen te kijken (“introspectie”) en te beoordelen waar de fout door komt: heb je niet genoeg tijd genomen voor je beslissing? Heb je emoties te zwaar laten wegen? Woog de mening van anderen zwaarder dan jouw eigen mening?
  4. Leer van de fout: wanneer je de oorsprong van de fout hebt geïdentificeerd, probeer er dan van te leren. Hierdoor kan je soortgelijke situaties in de toekomst voorkómen. Als na introspectie blijkt dat de fout niet bij jou lag, is dat natuurlijk ook prima. Er is helaas niet altijd een leermoment bij fouten. Probeer er altijd wel altijd naar te zoeken, je kan er alleen maar beter van worden.
  5. Ga verder met je leven: het conflict is bestreden en je bent klaar om de toekomst in te gaan, gewapend met meer kennis en vaardigheden. De laatste stap is om deze fout uit je gedachten te zetten. Je hebt alle waardevolle elementen eruit gehaald en deze is nu alleen nog maar ballast. Laat het achter je en focus je op de dingen die nu belangrijk voor je zijn.

Ik hoop je hiermee handvatten te hebben gegeven hoe om te gaan met fouten. Samenvattend is het belangrijk je te realiseren dat we allemaal mensen zijn en iedereen fouten maakt. Dat is helemaal niet erg. Vergeef jezelf, probeer ervan te leren en ga door met je leven.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*